Tarihin Sonu’nu ilan etmişti… Fukuyama’nın Trump korkusu: Başa mı dönüyoruz

Martin Bialecki, Henning Hoff, Tim Hofmann, Uta Kuhlmann, Hannah Lettl ve Joachim Staron Francis Fukuyama ile bir röportaj yaptı. Röportaj Mart ayı sonunda, ABD Kongresi’nin Ukrayna için 61 milyar dolar değerinde bir askeri yardım paketini onaylamasından önce gerçekleştirildi. Francis Fukuyama Stanford Üniversitesi Freeman Spogli Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü’nde Olivier Nomellini Kıdemli Araştırmacı olarak görev yapmaktadır. Son kitabı Liberalism and Its Discontent 2022 yılında yayımlanmıştır.
Fukuyama 1992 yılında yayınlanan ‘Tarihin Sonu’ kitabıyla tanınıyor. Fukuyama, bu ünlü kitabında Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından kapitalizmin tek geçerli sistem olduğunu dolayısıyla ‘tarihin sonu’nu ilan etmişti.

Röportajın tam metnini Odatv çevirdi:
ABD demokrasisi son 30 yılda dramatik bir şekilde değişti ve Donald Trump’ın Beyaz Saray’a geri dönmesi ihtimali göz ardı edilemez. Peki bu Amerika ve dünya için ne anlama gelir? Francis Fukuyama ile bir söyleşi.

Profesör Fukuyama, ünlü kitabınız Tarihin Sonu’nu 1992 yılında yayınladınız. O zamandan bu yana Amerikan demokrasisi ne şekilde değişti?

Değişen pek çok şey var, bunlardan en önemlisi kutuplaşmanın derecesi. Bu durum 1990’ların ortalarında Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi’nin kontrolünü ilk kez ele geçirmesiyle başladı. O zamandan bu yana geçen 30 yıl boyunca hızlanarak devam etti ve bir kriz noktasına ulaştı. Bu simetrik bir kutuplaşma değildir. Kimlik siyasetinin yükselişiyle birlikte Demokrat Parti’nin sol kanadında daha ilerici bir pozisyona doğru bir kayma olmuştur. Ancak açık ara en büyük değişim Cumhuriyetçiler ve Amerikan sağı arasında yaşandı. Amerikan muhafazakarlığı olarak anladığımız şeyin büyük ölçüde reddedilmesine yol açacak şekilde değiştiler.

Ronald Reagan’ın başkan olduğu 1980’lerde muhafazakarlık, deregülasyon, düşük vergiler, devletin sınırlandırılması ve ABD’nin demokratik müttefiklerini desteklediği, güçlü bir askeri duruş sergilediği ve uluslararası kurumlara yoğun bir şekilde dahil olduğu güçlü bir enternasyonalist pozisyonla ilgiliydi. Son sekiz yılda bu durum tamamen altüst oldu. Enternasyonalizmin yerini izolasyonizme dönüş aldı.1941’de Japonya’nın Pearl Harbor’a saldırmasına kadar Cumhuriyetçi Parti izolasyonistti ve partideki bu eğilim 1940’ların sonlarına kadar devam etti. Ancak o noktada yenilgiye uğradı ve sonraki yarım yüzyıl boyunca bir uç hareket dışında var olmadı. Şimdi ise büyük bir şekilde geri döndü. Bence devletin ekonomiye müdahalesini en aza indirmek isteyen sağdaki özgürlükçü tutum tersine döndü; bugün devlet müdahalesine çok daha fazla destek var.

Son olarak, kimlik politikalarının sağa da kaydığını ve insanların kendilerini dışarıdaki baskıcı bir grubun kurbanları olarak görmekten hoşlandıklarını düşünüyorum. Bunun öncülüğünü son on yıllarda ilericiler yaptı, ancak artık siyasi yelpazenin çoğunun bir özelliği haline geldi. Tüm bunları bir araya getirdiğinizde dış politikada önemli bir zayıflık ortaya çıkıyor çünkü uluslararası alanda ne yapılacağı konusunda anlaşamıyorsunuz ve bence bunun tezahürü Ukrayna’yı desteklemeyi aylarca reddetmek oldu.

“NATO TEHLİKEYE GİRER”
Amerikan demokrasisinin gerilemesi küresel düzen için ne anlama geliyor?

Bu sorunun birkaç bileşeni var. Bence Avrupalıları en çok endişelendiren NATO ve Amerika’nın ittifaklara olan bağlılığı. Herkes Donald Trump’ın yaptığı ve Rusya’yı -kendisine göre- aidatlarını ödemeyen NATO ülkelerine saldırmaya davet eden açıklamanın farkında. Ayrıca Trump’ın eski ulusal güvenlik danışmanı John Bolton gibi kişilerin, Trump’ın 2020’de yeniden seçilmesi halinde NATO’dan tamamen çekilme sözü verdiğini söyleyen ifadeleri de vardı. Trump’ın başkan olduğu dönemde Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e ABD’nin Avrupa’nın yardımına koşmayacağını söylediği de bildirildi.

Ancak en önemlisi, geleceği düşünmek zorundayız. Kongre’de pek çok kişi ABD’nin Senato’da resmi bir oylama yapılmadan NATO’dan çekilemeyeceğini söyleyerek NATO’ya olan bağlılığı güçlendirmeye çalışıyor. Sorun şu ki caydırıcı etkisini zayıflatmak için NATO’dan resmen çekilmenize gerek yok. Tek yapmanız gereken, belirli koşullar altında 5. Madde taahhüdünüzü yerine getirmeyeceğinizi açıkça belirtmektir. Rusya üzerindeki caydırıcı etkisi ne olursa olsun artık var olmayacaktır. Şu anda resmi bir çekilmeden ziyade daha büyük tehlike budur.

Diğer büyük mesele ise yumuşak güçle ilgilidir çünkü Amerikan demokrasisi dünyanın dört bir yanında mücadele eden pek çok ülkeye, insan hakları aktivistlerine ve demokrasi yanlısı gruplara ilham kaynağı olmuştur. Ülkelerinin ABD gibi olmasını istiyorlardı ve ABD iyi durumda olmadığında bunu tartışmak çok daha zor oluyor. Bunu Çinli öğrencilerimde bizzat gördüm. Yirmi yıl önce çoğu Çin’in ABD gibi olmasını istediklerini söylerdi. Şimdi, her şeyden önce, artık etrafta o kadar çok yoklar. Ama olanlar da genellikle Çin sistemini tercih ettiklerini ifade ediyorlar ki bu çok büyük bir değişim. Bu da dünya çapında yankı uyandırıyor. Otoriter diktatör hükümet yükselişte ve çok fazla taklit var.

‘TRUMP DÖNERSE AVRUPA NE YAPAR’
Avrupa, Trump’ın Beyaz Saray’a olası dönüşüne nasıl hazırlanabilir?

Bunun en bariz yolu savunma harcamalarını arttırmaktır. Eğer en kötüsü olursa, tek başınıza kalırsınız. Artık Ukrayna’nın ötesinde bir gündemden çok net bir şekilde bahseden enerjik bir Rusya var. Estonya, Moldova, Gürcistan ve AB’nin çevresindeki pek çok ülke, Rusya Ukrayna’yı bir şekilde yenmeyi başarırsa bir sonraki hedefler olacak. Eğer Avrupa kendini savunacaksa, Soğuk Savaş’ın başından bu yana sahip olduğumuz geleneksel Amerikan liderliğinin yokluğunda savunmasına daha fazla para harcamak ve koordinasyon mekanizmaları yaratmak zorunda kalacaktır.

Ancak ABD Joe Biden’ı yeniden başkan seçse ve NATO’da kalsa bile bunu yapmak zorunda kalacağınızı düşünüyorum. Ukrayna savaşı hem Kuzey Amerika’da hem de Avrupa’da gerçek bir zayıflık olduğunu gösterdi çünkü son 30 yıldır kimse böyle bir savaşın mümkün olduğunu düşünmüyordu. Bu nedenle savunma sanayi tabanı küçülmüştür. Sadece yeterli sayıda top mermisi üretme kabiliyeti yok. Seçimlerde ne olursa olsun, bence hepimizin biraz daha iyisini yapması gerekiyor.

İkinci bir Trump başkanlığı Amerika’nın “özgür dünyanın lideri” olduğu fikrini nasıl değiştirir?

Başka bir liderlik anketine ihtiyacınız olacak. Avrupa’da bu bir sorun çünkü kimin liderlik pozisyonunu almak istediği konusunda kolektif bir eylem sorunu var. Bunun ekonomik versiyonunu, Almanya’nın normalde Avrupa’yı yönlendirmek için lider konumda olması gereken Euro krizi sırasında gördük. Ancak tarihsel nedenlerden ötürü Almanlar bundan uzak durdu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Ukrayna’ya müdahale edilebileceğini söylemesi ve Almanya Başbakanı Olaf Scholz’un bunu derhal reddetmesi gibi Avrupalılar arasındaki önemli anlaşmazlıklar görülebilir. Bu anlaşmazlık belirtilerinin devam etmesi muhtemeldir. Bana göre Avrupa’da daha güçlü bir liderlik rolü oynamak Almanya’ya düşüyor çünkü özellikle Birleşik Krallık’ın AB’den ayrıldığı şu günlerde başka bir alternatif yok.

2023 Chicago Konseyi Anketi’ne göre ABD’nin dünya meselelerine aktif katılımına verilen destek 1974’ten bu yana en düşük seviyede. Amerikalılar neden “dünyanın polisi” rolünü oynamaktan bıktı?

Bunun en bariz nedenleri Afganistan ve Irak. Bu çatışmalar kötü yönetildi. Irak işgalinin kendisi büyük bir hataydı. Bence pek çok insan bu sonu gelmez gibi görünen müdahalelerden bıktı ve bunu dünyanın geri kalanına da uyguladı. Ancak Amerika’nın dış politikaya ilişkin görüşleri tabandan gelmiyor, yönetime tabi. Amerikalıların çoğu dış politikaya hiç önem vermiyor ve bu konuda çok güçlü fikirlere sahip değil. 1974’ten ve o dönemde enternasyonalizme verilen desteğin düşüklüğünden bahsettiniz. Bu, ABD’nin Vietnam’dan çekilmesinden hemen sonraydı; enternasyonalizme yönelik Amerikan iç desteğini zayıflatan bir başka denizaşırı çatışma. Ama sonra Ronald Reagan 1980’de seçildi ve çok güçlü bir enternasyonalist pozisyon aldı. ABD ordusunu yeniden inşa etti ve herkes buna bayıldı. Bence dış politika ve güvenlik konularında kamuoyu liderlerin söylediklerine ve kamuoyunu nasıl şekillendirdiklerine bağlıdır. 1980 yılında Cumhuriyetçi Parti’nin lideri bir enternasyonalistti. Şimdi Cumhuriyetçi Parti’nin uluslararasıcılık karşıtı bir lideri var. Eğer durum farklı olsaydı, tabanın görüşünün o kadar da büyük bir fark yaratacağını sanmıyorum.

Eski ABD Genelkurmay Başkanı Mark Milley geçtiğimiz günlerde Amerikalıların “bitmek bilmeyen savaşlardan” bıktığını söyledi. ABD’nin izlediği dış politika ile Amerikalı seçmenlerin tutumu arasında bir ilişki yok mu?

Bence ben de dahil olmak üzere hiç kimse gerçekten anlamadığımız ve kontrol edemediğimiz durumlara sonu gelmez müdahalelerden yana değil. Dediğim gibi, Irak işgali büyük bir hataydı ve bunu savunmaya devam eden nispeten az sayıda Amerikalı bulacaksınız. Afganistan’ı ele alış şeklimizin de hedeflerimizi belirleme biçimimiz açısından bir hata olduğunu düşünüyorum.
Bununla birlikte, izolasyonizm ile her yere müdahale arasında siyah-beyaz bir seçim söz konusu değildir. Bence gücün nerede kullanılacağı konusunda daha gerçekçi ve mantıklı olan enternasyonalist bir politikaya ihtiyaç var. George W. Bush yönetiminin yaptığı en büyük hata, askeri gücün siyasi olayları şekillendirmek için nasıl kullanılabileceğini çok abartmak oldu. Umarım benzer bir hatayı tekrar yapmayız ama Ukrayna’ya verilen destek bu kategoriye girmiyor.

UKRAYNA’YA DESTEĞİN KESİLMESİ
ABD’nin Ukrayna’ya verdiği desteğin kalıcı olarak sona ermesi kesinlikle güçlü bir sinyal gönderecektir. İkinci bir Trump başkanlığından başka ne bekleyebiliriz?

İkinci bir Trump başkanlığının neye benzeyeceği konusunda bir tartışma sürüyor. Birçok Cumhuriyetçi seçmen de dahil olmak üzere birçok kişi, bir anketör tarafından nasıl oy kullanacakları sorulduğunda, Donald Trump’a oy vermeye istekli olduklarını çünkü ilk dönemin insanların korktuğu kadar kötü olmadığını düşündüklerini ve ikinci dönemin de ilk dönemin tekrarı olmasını beklediklerini söylüyor. İnsanlar COVID-19 pandemisini unutuyor ve yanlış bir şekilde ekonominin iyi olduğunu hatırlıyor.

Asıl sorun, ikinci dönemin ilk dönemin tekrarı olmayacağıdır. İlk dönemde Trump başkan olmayı beklemiyordu. Kabine görevlerini doldurabilecek ve ABD hükümetini yönetebilecek bir dizi danışmanla gelmedi. Yerleşik Cumhuriyetçi Parti’ye güveniyordu ve ilk kabine seçimlerinin çoğu herhangi bir Cumhuriyetçi başkanın seçeceği kişilerdi -R.R. McMaster, Rex Tillerson, vs.

Trump’ın başkanlığı sırasında 44 kabine bakanı ya istifa etti ya da görevden alındı. Bu, Trump’ın bu yerleşik Cumhuriyetçilerin kendisine sadık olmadıklarını fark etmesinin bir sonucuydu. Görev süresinin sonunda, bu pozisyonları yönetebilecek mesleki deneyim ve yeteneğe sahip tüm insanlardan kurtulmuştu. Onların yerine kendi emirlerini yerine getirecek dalkavuklar getirmişti. Örneğin savunma bakanlığı yapmış olan Mark Esper, Trump’ın bu görevden alınması karşısında dehşete düşmüştü. Bu yüzden istifa etmek zorunda kaldı ve Christopher Miller’ın yerine, savunma alanında hiçbir geçmişi olmayan Kash Patel’i özel kalem müdürü olarak atadı. Kendisi sadece Trump’ın kendisine sadık olacağını düşündüğü biriydi.

Bu size ikinci bir Trump yönetiminde kimlerin görev alacağı konusunda bir fikir verebilir. Heritage Vakfı, sadık insanların eksikliğinin ilk Trump yönetimini engellediğinin farkında, bu nedenle 2025 Projesi ile ikinci bir Trump yönetimine hazırlanıyorlar. Çok sayıda devlet memurunu işten çıkarabilmek ve yerlerine önceden seçtikleri kişileri getirebilmek istiyorlar. Seçimleri yetkinliğe göre değil, sadakate göre yapacaklar. Bundan en doğrudan etkilenecek kurumlar ulusal güvenlikle ilgili olanlar; Savunma Bakanlığı, Merkezi İstihbarat Teşkilatı ve Dışişleri Bakanlığı. Bunlar ilk hedefler olacak.

Personelde bu değişim gerçekleştiğinde, Trump’ın yapmak istediği şeyleri yapması çok daha kolay olacak. İlk yönetimde olduğu gibi kısıtlanmayacaktır. Bana göre ikinci bir Trump yönetimi birincisine hiç benzemeyecek. Çok daha kötü olacak. Ne yazık ki bu konuda ikna olmayan çok sayıda Amerikalı seçmen var.

Size neler olabileceğine dair bir örnek daha vereyim: Trump, yeniden seçilmesi halinde, “Biden suç ailesi” olarak adlandırdığı kişileri kovuşturacak bir başsavcıya sahip olacağına dair söz verdi. Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçiler Biden’ı suçlamak için kanıt bulmaya çalışıyorlar. Ortada kanıt yok ama kanıt üretmeye çalıştılar ve bu çabaları tamamen suya düştü. Trump yeniden seçilirse, kanıtları önemsemeyen savcılar atayacağını düşünüyorum. Onlar sadece Biden’ın peşine düşeceklerdir. Adalet sisteminin siyasi muhaliflere karşı silah olarak kullanıldığı gelişmekte olan ülkelerin sayısını ve ABD’nin böyle bir şey yaptığını düşünürseniz, bu tüm dünyadaki ülkeler için korkunç bir emsal olacaktır.

ABD ‘OTOKRASİ’Yİ Mİ TERCİH EDİYOR
“Trumpizm” ve otokrasi fikri neden ilk etapta ABD vatandaşları arasında yankı buluyor?

Cevabın bir kısmı başlangıçta tartıştığımız şey: Amerikan demokrasisinin son birkaç yılda geçirdiği değişimler. Değişen şeylerden biri de bilgi ortamı. Bu konu üzerinde düşündükçe, bunun temel bir mesele olduğunu daha fazla düşünüyorum. İnternet ve sosyal medyanın yükselişiyle birlikte insanlar tamamen farklı bilgi alanlarında yaşıyor ve tamamen farklı gerçeklere inanıyorlar. Dolayısıyla, anket verilerine bakarsanız, Cumhuriyetçilerin çoğunluğu 2020 seçimlerinin çalındığına inanıyor. Eğer Biden’ın bu büyük sahtekarlığı yaptığını ve meşru bir seçimi altüst ettiğini düşünüyorsanız, çok öfkelenecek ve bundan sorumlu olduğunu düşündüğünüz kişilerin peşine düşmek isteyeceksiniz. Bu tamamen bir yalana dayanıyor ama bu noktada pek çok Amerikalı bunun böyle olduğuna ikna olmuş durumda. Bu yüzden hukukun üstünlüğünü ve anayasayı savunduklarını düşünüyorlar. Ve eğer bu farklı olgusal temelden yola çıkarsanız, o zaman mantıksal sonuç da budur.

Trump “bir günlüğüne” de olsa diktatör olma fikriyle oynamıştır. Dünyanın dört bir yanında ömür boyu iktidarda kalan güçlü adamlara hayranlık duyuyor. Tüm bu fikirler kulağa Amerikan karşıtı geliyor. Bunlar seçmenleri neden soğutmuyor?

Bunu birkaç farklı şekilde açıklayabilirim. Pek çok insan bu tür şeyleri ciddiye almıyor. Trump ilk günden diktatör olmak istediğini söylediğinde, pek çok seçmen ve özellikle de pek çok Cumhuriyetçi şöyle diyecektir: “Bu sadece Trump’ın konuşması. Onu ciddiye almamalısınız, o sadece şaka yapıyor.” Bu psikolojik bir mesele. Eğer bir şeye yeterince güçlü bir şekilde inanmak istiyorsanız, dünyanın neden olduğu gibi değil de olmasını istediğiniz gibi olduğunu açıklamak için argümanlar üretirsiniz.

Amerikan politikasını ya da politikalar üzerindeki kavgaları geleneksel terimlerle açıklayamayacağınıza inanıyorum. Bu tür psikolojik açıklamalara başvurmanız gerekir. Şimdi, tüm bunlar söylenirken, bazı politika konularının bunu yönlendirdiğini düşünüyorum çünkü Biden son derece zayıf bir aday haline geliyor. Yaş meselesi, pek çok insanın onu başkanlıktan diskalifiye ettiğini düşündüğü bir şey. Ayrıca iyi performans göstermediği bazı politika alanları da var. Bunlardan en önemlisi mülteci statüsü isteyenlerin sayısının dramatik bir şekilde arttığı güney sınırı. Neden harekete geçemeyeceğine dair argümanlar sundu ki bence bunlar büyük ölçüde geçerli, ancak bu durum insanları üzüyor. Diğer taraftan, temel sorun Demokratların farklı bir aday seçebilmiş olmasıdır. Biden dört yılın ardından istifa etmeye karar verebilirdi, ancak bu gerçekleşmedi. Şimdi mevcut durumla baş başa kaldık.

AMERİKAN SİSTEMİ DEĞİŞTİRİLEBİLİR Mİ
Sizce liberal demokrasinin otoriterleşme tehdidine karşı daha dirençli hale gelmesi için reforme edilmesi gerekiyor mu?

Kurumsal düzeltmeler her zaman vardır. Sorunun bir kısmı başkanlık sistemi ve ABD’deki her ikisi de kazananın her şeyi aldığı kurumlar olan sondan bir önceki oylama sistemidir. Her ikisi de Amerika Birleşik Devletleri’ndeki kutuplaşmanın derecesine büyük katkıda bulunmuştur. İngiliz tarzı bir parlamenter sisteme sahip olsaydık ve başbakan zayıf görünseydi, iktidar partisi basitçe bu lideri başka biriyle değiştirmeye karar verebilirdi. İngiliz Muhafazakârları geçmişte birkaç kez bunu yaptı, ancak Amerikan sisteminde bunu yapamazsınız. Eğer nispi temsil ya da sıralama seçimi olsaydı, üçüncü partilere oy vermek çok daha kolay olurdu. Bu sayede 13 adayın yarıştığı ve oyların yüzde 30’unu alan bir adayın kazandığı bu çekişmeli ön seçimlerin üzerindeki baskı biraz olsun azalacaktır. Kurumsal olarak yapabileceğimiz ve Amerikan demokrasisini daha dirençli hale getirecek pek çok şey var. Ancak ne yazık ki mevcut kutuplaşma, bu büyük kurumsal reformların hiçbirini yapamayacağımız anlamına geliyor çünkü bunların ne olması gerektiği konusunda anlaşamayacağız.

UFUKTA İÇ SAVAŞ MI VAR
Mart ayında Ohio’da düzenlenen bir mitingde Trump, seçimleri kazanamazsa ülkede bir daha seçim olmayacağını söyledi. ABD’de iç savaş senaryoları ne kadar gerçekçi?

Bir iç savaş senaryosunun olası olduğunu düşünmüyorum çünkü gerçek iç savaştaki durumun aksine, kırmızı ve mavi taraflar arasında coğrafi bir ayrım yok. Wyoming, Montana ya da Alabama gibi kırmızı eyaletlerde bile büyük şehirler Demokratlar tarafından kontrol ediliyor. Bu nüfuslar bu kadar birbirine karışmışken kimin kime ateş edeceğini anlamıyorum. Ancak daha fazla şiddet olasılığı kesinlikle var. Tartışmalı bir seçim ve oy sayımı konusunda anlaşmazlıklar varsa, öfkeli ve ağır silahlı çok sayıda insanınız var demektir. Hepsi de olayları kendi ellerine almaya hazırdır. Bu tür bir şiddet çok mümkün.

Amerika’da iki taraflılığın gelecekte yeniden canlandırılabileceği konusunda sizi iyimser kılan nedir?

Şu anda hiçbir konuda çok iyimser olmadığımı söylemeliyim. Son zamanlarda ortaya çıkan anketlere bakılırsa, seçim artık başladı. Donald Trump hala kaybettiği tüm davaların yasal faturalarını ödemekle meşgul olduğu için Demokratların çok daha fazla parası var. Şu anda, ankete katılan seçmenler çok düşük bilgiye sahip seçmenler. Olayları çok yakından takip etmiyorlar. Son Trump yönetimine dair belli belirsiz anıları var ama kesinlikle iddianameleri, suç duyurularını takip etmediler. Trump’ın söylediği bazı çılgınca çirkin şeylere maruz kalmadılar ve bence kampanyanın derinliklerine girdiklerinde, tüm bu şeyler ortaya çıkacak.

Amerikan seçimleri popüler bir yarışma değildir. Yaklaşık altı salıncak eyaletin sonuçlarına bağlı olacak ve bir sonraki başkanın kim olacağını belirleyecek olanlar da bu salıncak eyaletlerdeki bir avuç seçmen olacak. Bu seçmenlerin çoğu ikna edilebilir, bakış açılarını hiçbir şeyin değiştiremeyeceği kadar derin partizan değiller. Sayıları gittikçe azalıyor ama bence bu konuda biraz umut var, bu yüzden önümüzdeki aylarda izlememiz gereken şeyin gerçekten bu olduğunu düşünüyorum.

BİDEN’IN YAŞINDAN DAHA ÖNEMLİ SORUN TRUMP
Söylenecek son bir şey de Biden’ın yaşı ve unutkanlığı hakkında konuşulduğu. Bence Trump’ın zihinsel olarak daha önemli olabilecek farklı bir şekilde kötüleştiğini düşünüyorum. Tutarsızca konuşmaya devam ediyor. Bazı nörologların bunun yaşın bir fonksiyonu olmadığını söylediklerini duydum. Bu daha derin bir şey, ama bunun doğru olup olmadığını göreceğiz. Amerikan siyasetinin hangi adayın daha hızlı kötüleşeceğine bağlı olması biraz üzücü. Ama şu anda bulunduğumuz nokta bu.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Çekmeköy Escort
avcılar escort
esenyurt escort
beylikdüzü escort
istanbul escort
istanbul escort
bahçeşehir escort
bakırköy escort
şirinevler escort
şişli escort
esenyurt escort
avcılar escort
esenyurt escort
beylikdüzü escort
beylikdüzü escort
taksim escort
bakırköy escort
bonus hunt
betmarlo
egt oyna
pragmatic slot oyunları
barn festival
dog house megaways
betibom
sweet bonanza
tombala oyna
aresbet
wild west gold oyna
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
markaj giriş
sweet bonanza
sugar rush
diyarbet
diyarbet
diyarbet
gates of olympus oyna
big bass bonanza oyna
trwin
diyarbet
diyarbet
casipol
casipol
casipol
betingo
egt oyna
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
aviator oyna
aviator giriş
tombala
bonus hunt
betmarlo
egt oyna
pragmatic slot oyunları
barn festival
dog house megaways
betibom
sweet bonanza
tombala oyna
aresbet
wild west gold oyna
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
markaj giriş
sweet bonanza
sugar rush
diyarbet
diyarbet
diyarbet
gates of olympus oyna
big bass bonanza oyna
trwin
diyarbet
diyarbet
casipol
casipol
casipol
betingo
egt oyna
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
aviator oyna
aviator giriş
tombala
esenyurt escort
beylikdüzü escort
beylikdüzü escort
taksim escort
bakırköy escort
Çekmeköy Escort
footer link satın al
tanıtım yazısı satın al
backlink satın al
avcılar escort
esenyurt escort
beylikdüzü escort
istanbul escort
istanbul escort
bahçeşehir escort
bakırköy escort
şirinevler escort
şişli escort
esenyurt escort
avcılar escort